Okuyarak geçiriyoruz en sıkıntılı zamanlarımızı, okuyarak dayanıyoruz dünyanın derslerine. Cemil Meriç’in sözüyle kitaplara sığınıyoruz. Çağdaş edebiyat ya da klasikler veya ikisinden de biraz biraz okuyarak zaman ve mekan yolculuklarına çıkıyoruz. Kiminde hiç tanımadığımız dünyalara dalıyoruz, kimindeyse kahramanlarında kendimizi buluyoruz. Bazen yapamadıklarımızı, bazen de yapıp ettiklerimizi buluyoruz sayfalarda. Kısacası okuyor da okuyoruz. Kitapsız yapamıyoruz.

       Peki okuduklarımızı eleştirebiliyor muyuz? Yoksa tutkunu olduğumuz yazarlara ya da dünya klasiklerine kusursuzluk gözlükleriyle mi bakıyoruz? Bir eseri bitiyor sonra hakkında yorum yapabiliyoruz? Yaptığımız eleştirinin derinliğinden ne kadar eminiz? Her şeyin ötesinde edebiyat yapıtlarını bir bir devirdikten sonra artık edebiyat eleştirisi okumanın zamanı gelmedi mi? Hakiki bir kitap kurdu olduğumuzu ispatlamanın tam zamanı! BKM Kitap Blog’un bu yazısında edebiyatı, yazarları ve eserlerini, hatta yazarların yaşam öykülerini konu alan en iyi 10 edebiyat eleştiri kitabını bir araya getirdik.

Edebiyat Kuramları ve Eleştiri - Berna Moran

       Edebiyat Kuramları ve Eleştiri - Berna Moran

       Türki edebiyatında Berna Moran, edebiyat eleştirisi denince şapka çıkarılarak dinlenebilecek belki de en yetkin isimdir. Onun İstanbul Üniversitesi, İngiliz Dil ve Edebiyatı kürsüsündeki eleştiri derslerinden derlenmiş olan Edebiyat Kuramları ve Eleştiri kitabı, tüm kitapseverlerin kütüphanesinde olması gereken bir eser. Edebiyat kuramlarının da yer aldığı eser, amatör eleştirmenler kadar profesyonel eleştirmenlerin de elinin altında duran bir yapıt.

“Ben Buradayım…” - Yıldız Ecevit

       “Ben Buradayım…” - Yıldız Ecevit

       Oğuz Atay hakkında yazılmış en iyi kitap karşınızda. Bu kitabı okuduktan sonra Oğuz Atay’ın dilini, edebi düşünce derinliğini ve kurmacadaki kıvrak zekasını en iyi şekilde kavrayacaksınız. Sadece Oğuz Atay okumak yetmez, bu kitabı da okuyarak yazara ve onun ölümsüz eserlerine hakkını vermek gerek. Yazarın hayatında da ayrıntıların yer aldığı “Ben Buradayım…” adlı eser için edebiyatseverler olarak Yıldız Ecevit’e teşekkür borçluyuz. Çağdaş Türk edebiyatı meraklılarının mutlaka edinmesi gereken bir eser olduğunun da altını çizmekte fayda var.

Sessizin Payı - Nurdan Gürbilek

       Sessizin Payı - Nurdan Gürbilek

       Kavramlara edebiyatın içinden bakan denemelerden oluşan Sessizin Payı, Nurdan Gürbilek’in esaslı edebiyat bilgisini iyiden iyiye hissettiğimiz bir eleştiri kitabı. Türk ve dünya edebiyatının en değerli yazarlarının önemli yapıtlarının denemelerinde yer veren Gürbilek, edebiyat tutkunlarına iyi bir rehber kitap sunuyor. Kitapta iki sorunun cevabını arıyor Gürbilek: “Birincisi: Sessizin – henüz konuşmayanın, konuşma imkânı olmayanın, artık konuşamayacak olanın– el konulmuş payını geri alabilir mi yazı? İkincisi: Yazarlar konuşamayanlar adına da konuştuklarına inanmak ister. Ama yazının da bir sessizi vardır. Sessizin payına bu kez kendisi el koymadan var olabilir mi yazı?”

Kurbağalara İnanıyorum – Barış Bıçakçı

       Kurbağalara İnanıyorum – Barış Bıçakçı

       Modern Türk edebiyatının üç önemli yazarı bu kitapta buluşuyor ve edebiyat hakkında birbirleriyle konuşuyor. Biz okurlara da kurbağaları örnek veriyorlar ve diyorlar ki: Kurbağaların özelliği, nehirleri kuru topraklara dönüştüren kurak mevsimde toprağın derinliklerine gömülüp ölüm uykularına yatmalarıdır. Tüm bedensel işlevlerini en aza indirip ölüme en yakın halde yağmur mevsiminin gelmesini beklerler. Yağmurlar nehirlerin yatağını doldurmaya başladığında, ölüler ülkesinden geri gelir, on binlerce ağızdan şarkılarını söylemeye başlarlar.
       

       Yazarlar, romanlar, edebiyat ve yazmak üzerine konuşan Barış Bıçakçı, Behçet Çelik ve Ayhan Geçgin okurlukla yazarlığın buluştuğu yerde kurulmuş bir sohbet masasını paylaşıyorlar.

Dostoyevski Poetikasının Sorunları – Mihaiş Mihailoviç Bahtin

       Dostoyevski Poetikasının Sorunları – Mihaiş Mihailoviç Bahtin

       Edebiyat kuramcısı ve düşünür Mihail Bahtin, bu kitabında Rus ve dünya edebiyatının kült yapıtlarının sahibi Dostoyevski'yi konu ediniyor. Bunu basit bir "ideolojik içerik" çözümlemesiyle yapmayan, biçimsel açıdan, dünya edebiyatına getirdiği devrim boyutundaki sanatsal yeniliğin ne olduğunu gözler önüne seriyor. Bu kitapla Dostoyevski'nin yepyeni, "çoksesli" bir sanatsal düşünme tarzı yarattığını gözler önüne seriyor. Bu eser, sadece bir eleştiri metni değil: “Dostoyevski gibi okurunu sürekli en temel meseleler hakkında düşünmeye zorlayan müthiş bir romancıya da böyle bir eleştirmen yakışırdı.”

Sait Faik’i Yorumlayanlar – Mehmet Rifat

       Sait Faik’i Yorumlayanlar – Mehmet Rifat

       Türk edebiyatının en değerli öykücüsü Sait Faik’in eserlerinden ve edebiyat dilinden söz etmenin zamanı geldi. “Sait Faik’i Yorumlayanlar: Eleştirinin Eleştirisi” kitabı, Sait Faik’in kuşağından ya da Sait Faik’i takip eden kuşaktan dokuz edebiyatçının Sait Faik ile ilgili eleştirel metinlerini okuyor, çözümlüyor, yorumluyor ve değerlendiriyor. Sait Faik sevenlerin keyifle okuyacağı bir eleştiri derlemesi olduğu kadar büyük öykücünün edebiyat sanatına bir defa daha şapka çıkarmadan edemeyeceksiniz.

Romanda ve Öyküde Gerçeklik Arayışları – Feridun Andaç

       Romanda ve Öyküde Gerçeklik Arayışları – Feridun Andaç

       Güzel bir eleştiri kitabıyla devam edelim. Feridun Andaç, günümüz roman ve öyküsünün kaynaklarına inerek çağdaş edebiyatımız için bir yol haritası çıkarıyor. Eleştirel bir bakışla edebiyatı yazar-yapıt-dönem ekseninde irdeleyen Andaç, Cumhuriyet yıllarının ilk örneklerinden başlayarak 1950 Kuşağı'nı da içine alan bir zaman diliminin eserlerini değerlendiriyor. Modern edebiyatımızın kuruluş öyküsü ve toplumsal değişimlerle ilişkisini de ele alan Romanda ve Öyküde Gerçeklik Arayışları, size çok şey öğretecek. Kitapta eserleriyle birlikte yer alan yazarlar ise şöyle: Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Reşat Nuri Güntekin, Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Sabahattin Ali, Orhan Kemal, Samim Kocagöz, Ahmet Hamdi Tanpınar, Kemal Tahir, Aziz Nesin, Tarık Buğra, Peride Celal, Oktay Akbal, Yaşar Kemal, Fakir Baykurt, Nezihe Meriç, Vüs'at O. Bener, Tahsin Yücel, Bilge Karasu, Erhan Bener, Orhan Duru, Demir Özlü, Ferit Edgü, Erdal Öz, Onat Kutlar, Leyla Erbil, Adnan Özyalçıner, Zeyyat Selimoğlu, Faik Baysal, Tarık Dursun K., Muzaffer Buyrukçu, Demirtaş Ceyhun, Yaman Koray.

Yaşar Kemal’in Romancılığı – Fethi Naci

       Yaşar Kemal’in Romancılığı – Fethi Naci

       Yaşar Kemal olmadan bir edebiyat listesi her zaman eksik kalır. Buradan hareketle listemize Yaşar Kemal’in Romancılığı adlı eleştiri kitabıyla devam ediyoruz. Üstelik bunu Fethi Naci gibi bir eleştirmenin kaleminden okuyabiliyoruz: “Türkiye’de eleştiri denildiği zaman akla gelen ilk isim olan Fethi Naci’nin Reşat Nuri’nin Romancılığı ve Sait Faik’in Hikâyeciliği’nin ardından Yaşar Kemal’in Romancılığı isimli kitabı Yaşar Kemal’in romancı dünyasını daha yakından tanımak isteyenler için bir rehber olacak.”

Emperyalizm, Roman ve Eleştiri – Ahmet Oktay

       Emperyalizm, Roman ve Eleştiri – Ahmet Oktay

       Listemizin sonuncu kitabı yine usta bir kalemden çıkmış eleştiri yapıtı: Emperyalizm, Roman ve Eleştiri. Şiirden eleştiriye, edebiyat tarihinden popüler kültür eleştirisine, edebiyat kuramından metin analizine varıncaya dek pek çok alanda önemli ve öncü yapıtlara imza atan Ahmet Oktay, adeta bir hazine teslim ediyor okurların eline. Emperyalizm, Roman ve Eleştiri, ustanın 1950'li yıllarda Mavi dergisinde yazmaya başladığı ve günümüze kadar uzanan edebiyat yazılarını bir araya getirerek, okuyucuyu Türk roman ve öykü tarihinde bir yolculuğa davet ediyor. Kitap, Oktay'ın bu yolculuğu oturttuğu toplumcu gerçekçi kavramsal çerçeve içinde, Tanzimat Dönemi'nden başlayarak Cumhuriyet ve darbe dönemlerini ve 1980 sonrasını da ele alarak, edebiyatımızın önemli eser ve yazarları üzerine önemli bir kaynak oluşturuyor.